Sprzeciw od wyroku zaocznego – co to jest?

Sprzeciw od wyroku zaocznego jest środkiem obrony pozwanego, przeciwko któremu sąd wydał wyrok zaoczny.

Pozwany ma co do zasady 2 tygodnie od doręczenia wyroku zaocznego na wniesienie sprzeciwu.

W sprzeciwie należy przedstawić stanowisko wobec żądania pozwu, odpowiednie zarzuty oraz twierdzenia i dowody, na których pozwany opiera swoją obronę.

Samo wniesienie sprzeciwu nie powoduje automatycznie utraty mocy przez wyrok zaoczny ani automatycznego wstrzymania jego wykonania.

Jest to szczególnie istotne dlatego, że wyrok zaoczny uwzględniający powództwo otrzymuje z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności.

W określonych przypadkach pozwany może jednak wraz ze sprzeciwem albo odrębnie wystąpić o zawieszenie lub uchylenie tego rygoru.

Poniżej wyjaśniamy, kiedy sąd może wydać wyrok zaoczny, jak prawidłowo wnieść sprzeciw i co zrobić, jeżeli pozwany dowiedział się o wyroku dopiero po wszczęciu egzekucji.

Spis treści

1. Czym jest wyrok zaoczny?
2. Kiedy sąd może wydać wyrok zaoczny?
3. Brak odpowiedzi na pozew a wyrok zaoczny
4. Nieobecność na rozprawie a wyrok zaoczny
5. Kiedy wyrok nie będzie zaoczny?
6. Czy sąd automatycznie uznaje wszystko, co napisał powód?
7. Jak złożyć sprzeciw od wyroku zaocznego?
8. Jaki jest termin na wniesienie sprzeciwu?
9. Co powinien zawierać sprzeciw?
10. Ile kosztuje sprzeciw od wyroku zaocznego?
11. Czy po wniesieniu sprzeciwu można prowadzić egzekucję?
12. Jak wstrzymać wykonanie wyroku zaocznego?
13. Co dzieje się po skutecznym wniesieniu sprzeciwu?
14. Co zrobić po przekroczeniu 2-tygodniowego terminu?
15. Co jeśli o wyroku dowiedziałem się od komornika?
16. Pomoc prawna przy sprzeciwie od wyroku zaocznego
17. FAQ – praktyczne problemy z wyrokiem zaocznym

Czym jest wyrok zaoczny?

Wyrok zaoczny jest szczególnym rodzajem wyroku wydawanego w sytuacji, w której pozwany pozostaje bierny procesowo w warunkach określonych przez Kodeks postępowania cywilnego.

Nie oznacza to jednak, że każdy wyrok wydany pod nieobecność pozwanego jest automatycznie wyrokiem zaocznym.

Przepisy dokładnie określają, kiedy sąd może albo powinien zastosować ten tryb.

Podstawowe regulacje znajdują się w art. 339-349 Kodeksu postępowania cywilnego.

Kiedy sąd może wydać wyrok zaoczny?

Wyrok zaoczny może zostać wydany przede wszystkim wtedy, gdy pozwany nie podejmuje wymaganej obrony po doręczeniu mu pozwu.

Aktualne przepisy rozróżniają dwie podstawowe sytuacje.

Pierwsza dotyczy niezłożenia odpowiedzi na pozew w wyznaczonym terminie.

Druga występuje wtedy, gdy po niezłożeniu odpowiedzi sprawa zostanie skierowana na rozprawę, a pozwany nie stawi się na nią albo mimo obecności nie bierze w niej udziału.

Brak odpowiedzi na pozew a wyrok zaoczny

Zgodnie z art. 339 § 1 k.p.c. sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, jeżeli pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew.

Oznacza to, że samo niezłożenie odpowiedzi na pozew nie powoduje jeszcze automatycznie wydania wyroku zaocznego.

Sąd może zdecydować o wydaniu takiego wyroku albo nadać sprawie dalszy bieg.

Termin wyznaczony na odpowiedź na pozew nie może być krótszy niż 2 tygodnie.

Dlatego pozwu otrzymanego z sądu nie należy pozostawiać bez odpowiedzi nawet wtedy, gdy pozwany uważa dochodzone roszczenie za całkowicie bezpodstawne.

Nieobecność na rozprawie a wyrok zaoczny

Jeżeli po niezłożeniu odpowiedzi na pozew sprawa została skierowana na rozprawę, zastosowanie może znaleźć art. 340 § 1 k.p.c.

Sąd wydaje wtedy wyrok zaoczny, jeżeli pozwany nie stawi się na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze w niej udziału.

Od tej zasady istnieją jednak wyjątki, dlatego sama fizyczna nieobecność pozwanego nie zawsze prowadzi do wydania wyroku zaocznego.

Jeżeli na dzień rozprawy do sądu nie dotarł jeszcze dowód prawidłowego doręczenia wezwania pozwanemu, art. 341 k.p.c. pozwala sądowi w określonych warunkach wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym w ciągu następnych 2 tygodni po otrzymaniu dowodu doręczenia.

Kiedy wyrok nie będzie zaoczny?

Zgodnie z art. 340 § 2 k.p.c. wyrok wydany podczas nieobecności pozwanego nie będzie zaoczny, jeżeli pozwany wcześniej zażądał przeprowadzenia rozprawy pod swoją nieobecność.

Wyrok nie będzie zaoczny również wtedy, gdy pozwany składał już w sprawie wyjaśnienia ustnie lub na piśmie.

Nie należy więc utożsamiać wyroku zaocznego z każdym orzeczeniem wydanym w sytuacji, gdy pozwany nie pojawił się osobiście w sądzie.

Czy przy wyroku zaocznym sąd automatycznie uznaje wszystko, co napisał powód?

Nie, chociaż sytuacja procesowa powoda jest przy bierności pozwanego istotnie korzystniejsza.

Zgodnie z art. 339 § 2 k.p.c. przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem.

Reguła ta nie ma jednak zastosowania, jeżeli twierdzenia budzą uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.

Sąd nadal musi również ocenić dochodzone żądanie z punktu widzenia prawa materialnego.

Bierność pozwanego nie oznacza więc, że sąd powinien zasądzić każde roszczenie wyłącznie dlatego, że zostało ono opisane w pozwie.

Jak złożyć sprzeciw od wyroku zaocznego?

Pozwany, przeciwko któremu wydano wyrok zaoczny, może zakwestionować go poprzez wniesienie sprzeciwu.

Sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał wyrok zaoczny.

Nie jest to apelacja od wyroku, lecz szczególny środek przewidziany właśnie dla pozwanego, wobec którego zapadł wyrok zaoczny.

Po skutecznym wniesieniu sprzeciwu sprawa jest dalej rozpoznawana przez sąd pierwszej instancji.

Jaki jest termin na wniesienie sprzeciwu od wyroku zaocznego?

Zgodnie z art. 344 § 1 k.p.c. pozwany może wnieść sprzeciw w ciągu 2 tygodni od doręczenia mu wyroku zaocznego.

Termin nie jest więc liczony od daty wydania wyroku ani od dnia, w którym odbyła się rozprawa.

Kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie daty skutecznego doręczenia orzeczenia.

Jest to szczególnie ważne w sprawach, w których korespondencję kierowano pod nieaktualny adres albo pozwany dowiedział się o istnieniu wyroku dopiero na etapie egzekucji.

Co powinien zawierać sprzeciw od wyroku zaocznego?

Sprzeciw powinien spełniać ogólne wymagania przewidziane dla pisma procesowego oraz wymagania szczególne wynikające z art. 344 k.p.c.

Pozwany powinien wskazać, że zaskarża wyrok zaoczny, oraz przedstawić swoje stanowisko wobec dochodzonego roszczenia.

Powinien również przytoczyć zarzuty, które pod rygorem ich utraty muszą zostać zgłoszone przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

W sprzeciwie należy ponadto przedstawić twierdzenia faktyczne i dowody służące obronie przed żądaniem powoda.

Nieprawidłowe jest jednak kategoryczne stwierdzenie, że każdy dowód niezgłoszony już w sprzeciwie zostanie bezwzględnie pominięty.

Aktualny art. 344 § 2 odsyła w tym zakresie do zasad koncentracji materiału procesowego, dlatego możliwość późniejszego przedstawienia twierdzeń lub dowodów zależy od etapu sprawy i spełnienia przesłanek wynikających z Kodeksu postępowania cywilnego.

Z praktycznego punktu widzenia sprzeciw powinien jednak zawierać możliwie kompletną obronę pozwanego, ponieważ pozostawianie istotnych twierdzeń i dowodów na późniejszy etap może wiązać się z ryzykiem ich pominięcia.

Ile kosztuje sprzeciw od wyroku zaocznego?

Sprzeciw od wyroku zaocznego podlega opłacie sądowej.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych od sprzeciwu pobiera się połowę opłaty należnej od pozwu.

Dokładna wysokość opłaty zależy więc od rodzaju sprawy oraz zasad ustalania opłaty od pozwu.

Brak wymaganej opłaty może prowadzić do wezwania do jej uiszczenia, a nieusunięcie braku w wymaganym trybie może skutkować odrzuceniem sprzeciwu.

Czy po wniesieniu sprzeciwu można prowadzić egzekucję?

Samo wniesienie sprzeciwu nie powoduje automatycznie uchylenia wyroku zaocznego.

Nie powoduje również automatycznego zawieszenia jego wykonalności.

Ma to duże znaczenie, ponieważ zgodnie z art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c. sąd z urzędu nadaje rygor natychmiastowej wykonalności wyrokowi zaocznemu uwzględniającemu powództwo.

W odpowiednich warunkach wierzyciel może więc uzyskać możliwość prowadzenia egzekucji, mimo że pozwany wniósł sprzeciw.

Jeżeli wyrok dotyczy roszczenia pieniężnego, dalszy spór może być związany z dochodzeniem należności przed sądem i późniejszym wykonaniem uzyskanego orzeczenia.

Jak wstrzymać wykonanie wyroku zaocznego?

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje możliwość ingerencji w rygor natychmiastowej wykonalności wyroku zaocznego.

Zgodnie z art. 346 § 1 k.p.c. na wniosek pozwanego sąd zawiesi rygor, jeżeli wyrok został wydany z naruszeniem przepisów o dopuszczalności jego wydania albo jeżeli pozwany uprawdopodobni, że jego niestawiennictwo było niezawinione, a okoliczności przedstawione w sprzeciwie wywołują wątpliwości co do zasadności wyroku.

Sąd może również uchylić rygor natychmiastowej wykonalności w sytuacji określonej w art. 346 § 1¹ k.p.c., gdy pozwany wykaże, że odpis pozwu doręczono w trybie awizowania na adres inny niż jego aktualne wówczas miejsce zamieszkania.

Wniosek dotyczący wykonalności wymaga więc wskazania konkretnych okoliczności i nie powinien sprowadzać się jedynie do stwierdzenia, że pozwany nie zgadza się z wyrokiem.

Co dzieje się po skutecznym wniesieniu sprzeciwu?

Po wniesieniu skutecznego sprzeciwu przewodniczący zarządza jego doręczenie powodowi i nadaje sprawie dalszy bieg.

Wyrok zaoczny nie traci automatycznie mocy tylko z powodu wniesienia sprzeciwu.

Sąd ponownie rozpoznaje sprawę z uwzględnieniem stanowiska i materiału przedstawionego przez pozwanego.

Zgodnie z art. 347 k.p.c. po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd może utrzymać wyrok zaoczny w całości albo w części.

Może również uchylić wyrok zaoczny i orzec o żądaniu pozwu.

W odpowiednich przypadkach sąd może także odrzucić pozew albo umorzyć postępowanie.

Co zrobić po przekroczeniu terminu na wniesienie sprzeciwu?

Sprzeciw złożony po terminie podlega co do zasady odrzuceniu.

Jeżeli jednak pozwany nie dokonał czynności w terminie bez swojej winy, może wystąpić o przywrócenie terminu na podstawie art. 168 k.p.c.

Wniosek o przywrócenie terminu należy co do zasady złożyć w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia terminowi.

We wniosku trzeba uprawdopodobnić okoliczności wskazujące, że uchybienie nastąpiło bez winy strony.

Równocześnie z wnioskiem należy dokonać czynności procesowej, której termin został przekroczony, czyli w tym przypadku złożyć sprzeciw.

Po upływie roku od uchybionego terminu jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.

Co jeśli o wyroku zaocznym dowiedziałem się dopiero od komornika?

Taka sytuacja wymaga szybkiego ustalenia, w jaki sposób doręczano pozew i wyrok oraz jaki adres znajdował się w aktach sprawy.

Nie należy automatycznie zakładać, że skoro rozpoczęła się egzekucja, pozwany utracił już wszystkie możliwości obrony.

Przepisy przewidują mechanizmy dotyczące przywrócenia terminu, skutków wadliwego doręczenia oraz ingerencji w wykonalność wyroku zaocznego.

Rodzaj właściwego działania zależy jednak od tego, czy doszło do skutecznego doręczenia, czy rzeczywiście rozpoczął się bieg terminu do sprzeciwu oraz dlaczego pozwany wcześniej nie uczestniczył w postępowaniu.

W takiej sprawie istotne może być niezwłoczne zapoznanie się z aktami postępowania i dokumentami dotyczącymi doręczeń.

Pomoc prawna przy sprzeciwie od wyroku zaocznego

Termin na wniesienie sprzeciwu jest krótki, dlatego po otrzymaniu wyroku zaocznego warto możliwie szybko ustalić podstawę roszczenia powoda oraz przygotować pełne stanowisko procesowe.

Analizy wymaga również kwestia prawidłowości wcześniejszych doręczeń, ponieważ może ona mieć znaczenie dla biegu terminu oraz możliwości zawieszenia albo uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności.

Jeżeli sprawa dotyczy długu, należy sprawdzić także jego istnienie, wysokość, wymagalność, ewentualne spełnienie świadczenia oraz zarzuty przysługujące pozwanemu.

Kancelaria prowadzi spory cywilne, w tym sprawy wymagające przygotowania sprzeciwu od wyroku zaocznego oraz dalszej reprezentacji pozwanego przed sądem.