Pogryzienie przez psa – odszkodowanie za szkody wyrządzone przez psa

Pogryzienie przez psa może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, finansowych oraz prawnych.

Osoba poszkodowana może w zależności od skutków zdarzenia dochodzić między innymi odszkodowania, zadośćuczynienia pieniężnego oraz renty.

Ustalenie odpowiedzialności nie zawsze sprowadza się jednak wyłącznie do wskazania właściciela psa.

Znaczenie ma przede wszystkim to, kto zwierzę faktycznie chował albo się nim posługiwał, w jakich okolicznościach doszło do zdarzenia oraz czy pies działał z własnego popędu.

W określonych sytuacjach znaczenie może mieć również zachowanie samego poszkodowanego oraz możliwość objęcia szkody ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej.

Poniżej wyjaśniamy, kto odpowiada za pogryzienie przez psa, jakie roszczenia mogą przysługiwać poszkodowanemu oraz jakie dowody warto zabezpieczyć po zdarzeniu.

Spis treści

1. Kto ponosi odpowiedzialność za pogryzienie przez psa?
2. Kiedy stosuje się art. 431 Kodeksu cywilnego?
3. Jak można uwolnić się od odpowiedzialności?
4. Czy zachowanie poszkodowanego ma znaczenie?
5. Jakie roszczenia przysługują poszkodowanemu?
6. Czy możliwa jest odpowiedzialność wykroczeniowa lub karna?
7. Jak dochodzić odszkodowania?
8. Jak udowodnić szkodę po pogryzieniu?
9. Czy warto skorzystać z pomocy radcy prawnego?
10. FAQ – najczęściej zadawane pytania

Kto ponosi odpowiedzialność za pogryzienie przez psa?

Zgodnie z art. 431 § 1 Kodeksu cywilnego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przez zwierzę może obciążać osobę, która zwierzę chowa albo się nim posługuje.

Nie musi to być zatem wyłącznie formalny właściciel psa.

W praktyce właściciel bardzo często jest jednocześnie osobą chowającą zwierzę, jednak decydujące znaczenie ma faktyczne sprawowanie nad nim pieczy.

Osobą chowającą psa może być przykładowo osoba, która stale zapewnia mu schronienie, karmę, opiekę i decyduje o sposobie jego utrzymywania.

Odpowiedzialność może również dotyczyć osoby, która posługuje się zwierzęciem we własnym interesie, nawet jeżeli nie jest jego właścicielem.

Jeżeli kilka osób wspólnie chowa zwierzę albo się nim posługuje, ustalenie zakresu odpowiedzialności wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.

Roszczenia wynikające z takiego zdarzenia należy więc analizować w szerszym kontekście odpowiedzialności cywilnej za wyrządzoną szkodę.

Kiedy stosuje się art. 431 Kodeksu cywilnego?

Art. 431 § 1 Kodeksu cywilnego znajduje zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy szkoda jest skutkiem zachowania zwierzęcia działającego z własnego popędu.

Może chodzić przykładowo o sytuację, w której pies sam atakuje człowieka, wyrywa się opiekunowi albo ucieka z posesji i powoduje szkodę.

Jeżeli natomiast zwierzę jest bezpośrednio kierowane przez człowieka i wykonuje jego polecenia, podstawy odpowiedzialności mogą być inne niż art. 431 k.c.

W takim przypadku zachowanie psa może być traktowane jako element działania samego człowieka, co wymaga ustalenia odpowiedniej podstawy odpowiedzialności cywilnej.

Jak można uwolnić się od odpowiedzialności za pogryzienie przez psa?

Odpowiedzialność przewidziana w art. 431 § 1 k.c. opiera się na domniemaniu winy osoby chowającej zwierzę albo posługującej się nim.

Osoba taka może próbować uwolnić się od odpowiedzialności, wykazując, że ani ona, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy za wyrządzenie szkody.

Znaczenie może mieć przede wszystkim sposób zabezpieczenia psa, warunki jego utrzymywania, zachowanie wymaganych środków ostrożności oraz przebieg konkretnego zdarzenia.

Samo twierdzenie, że pies wcześniej nie był agresywny, nie musi być wystarczające do wyłączenia odpowiedzialności.

Każda sprawa wymaga więc indywidualnej oceny zachowania osoby sprawującej pieczę nad zwierzęciem.

Czy zachowanie osoby pogryzionej może wpłynąć na odszkodowanie?

Przy ocenie odpowiedzialności znaczenie może mieć również zachowanie samej osoby poszkodowanej.

Jeżeli poszkodowany swoim zachowaniem przyczynił się do powstania albo zwiększenia szkody, może to wpłynąć na wysokość należnego świadczenia.

Przykładowo analizie może podlegać świadome drażnienie psa, wejście na odpowiednio zabezpieczony teren mimo ostrzeżenia albo inne zachowanie mające bezpośredni wpływ na reakcję zwierzęcia.

Nie oznacza to jednak, że każde nieostrożne zachowanie poszkodowanego automatycznie wyłącza odpowiedzialność osoby sprawującej pieczę nad psem.

Stopień ewentualnego przyczynienia powinien być oceniany indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności zdarzenia.

Jakie roszczenia przysługują poszkodowanemu po pogryzieniu przez psa?

Zakres roszczeń osoby pogryzionej zależy przede wszystkim od następstw zdrowotnych i finansowych zdarzenia.

W szczególności możliwe jest dochodzenie:

• odszkodowania obejmującego między innymi uzasadnione koszty leczenia, rehabilitacji, leków, dojazdów oraz naprawienia lub odtworzenia zniszczonych rzeczy,
• zadośćuczynienia za ból fizyczny, cierpienie psychiczne, stres, traumę, oszpecenie lub inne skutki niemajątkowe,
• renty, jeżeli w następstwie pogryzienia poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jego potrzeby albo zmniejszyły się jego widoki powodzenia na przyszłość.

Odszkodowanie oraz zadośćuczynienie pełnią odmienne funkcje i mogą przysługiwać jednocześnie w związku z tym samym zdarzeniem.

Różnice pomiędzy tymi świadczeniami szerzej omawiamy w artykule wyjaśniającym, czym różni się odszkodowanie od zadośćuczynienia.

Wysokość zadośćuczynienia zależy natomiast od rzeczywistego rozmiaru krzywdy, dlatego znaczenie mają między innymi charakter obrażeń, czas leczenia, natężenie cierpień oraz długotrwałe następstwa pogryzienia.

W poważniejszych sprawach odpowiednia analiza tych okoliczności ma szczególne znaczenie przy dochodzeniu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

W określonych przypadkach ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała albo wywołania rozstroju zdrowia roszczenia związane z naruszeniem więzi rodzinnej mogą również przysługiwać najbliższym członkom rodziny poszkodowanego.

Czy osoba odpowiedzialna za pogryzienie przez psa może odpowiadać także karnie lub za wykroczenie?

Pogryzienie przez psa może w określonych okolicznościach skutkować również odpowiedzialnością wykroczeniową albo karną.

Art. 77 Kodeksu wykroczeń penalizuje niezachowanie zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia.

Samo wystąpienie pogryzienia nie oznacza jednak automatycznie, że osoba odpowiedzialna za psa popełniła przestępstwo.

Jeżeli doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, odpowiedzialność karna zależy między innymi od rodzaju obrażeń, czasu trwania skutków zdrowotnych, winy oraz zachowania konkretnej osoby.

Odrębnej analizy wymagają więc zarówno znamiona ewentualnego wykroczenia, jak i przesłanki odpowiedzialności przewidziane w Kodeksie karnym.

Kwestie związane z naruszeniem obowiązków dotyczących właściwego zabezpieczenia zwierzęcia mogą być analizowane również w ramach spraw z zakresu prawa wykroczeń.

Jak dochodzić odszkodowania za szkody wyrządzone przez psa?

Po zdarzeniu warto przede wszystkim ustalić osobę sprawującą pieczę nad zwierzęciem oraz możliwie dokładnie udokumentować przebieg pogryzienia.

Jeżeli stan zdrowia tego wymaga, pierwszeństwo powinno mieć oczywiście uzyskanie odpowiedniej pomocy medycznej.

Dokumentacja powstała w związku z udzieloną pomocą może później stanowić istotny dowód dotyczący rodzaju i rozmiaru obrażeń.

Poszkodowany może następnie skierować roszczenie bezpośrednio do osoby odpowiedzialnej za szkodę.

Jeżeli osoba odpowiedzialna posiada ubezpieczenie OC w życiu prywatnym obejmujące szkody wyrządzone przez zwierzęta, roszczenie może zostać zgłoszone do zakładu ubezpieczeń.

Zakres ochrony zawsze wymaga jednak sprawdzenia warunków konkretnej polisy, ponieważ umowa może przewidywać limity i wyłączenia odpowiedzialności.

Jeżeli odpowiedzialny podmiot albo ubezpieczyciel odmawia zapłaty lub kwestionuje wysokość świadczenia, poszkodowany może dochodzić roszczeń przed sądem.

Jak udowodnić szkodę po pogryzieniu przez psa?

Ciężar wykazania okoliczności mających znaczenie dla roszczenia sprawia, że dowody warto zabezpieczać możliwie szybko po zdarzeniu.

W zależności od charakteru sprawy przydatne mogą być:

• dokumentacja medyczna dotycząca obrażeń i przebiegu leczenia,
• zdjęcia obrażeń wykonane bezpośrednio po zdarzeniu i w toku leczenia,
• dane oraz zeznania świadków pogryzienia,
• informacje pozwalające ustalić osobę chowającą psa lub posługującą się nim,
• rachunki i faktury za leczenie, rehabilitację, leki oraz dojazdy,
• dowody dotyczące zniszczonej odzieży, okularów, telefonu lub innych przedmiotów,
• dokumenty potwierdzające utracone dochody albo inne następstwa finansowe,
• dokumenty dotyczące interwencji Policji, straży miejskiej albo innych organów, jeżeli zostały sporządzone.

W przypadku długotrwałych skutków zdrowotnych warto dokumentować również dalszy przebieg leczenia, rehabilitacji oraz wpływ obrażeń na codzienne funkcjonowanie.

Im dokładniej wykazane zostaną skutki zdarzenia, tym łatwiejsze będzie ustalenie rzeczywistego zakresu odszkodowania, zadośćuczynienia lub ewentualnej renty.

Czy warto skorzystać z pomocy radcy prawnego w sprawach o pogryzienie przez psa?

Sprawy dotyczące pogryzienia przez psa mogą być bardziej skomplikowane niż samo ustalenie, do kogo należało zwierzę.

Spór może dotyczyć podstaw odpowiedzialności, osoby zobowiązanej do naprawienia szkody, przyczynienia się poszkodowanego albo zakresu następstw zdrowotnych.

W przypadku ubezpieczenia spór często koncentruje się również na wysokości przyznanego świadczenia.

Pomoc radcy prawnego może obejmować ocenę podstaw odpowiedzialności, analizę dokumentacji, przygotowanie roszczeń, kontakt z ubezpieczycielem oraz reprezentację w postępowaniu sądowym.

Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których skutki zdrowotne są poważne, długotrwałe albo wpływają na zdolność poszkodowanego do pracy i codziennego funkcjonowania.